RETRO yayında: nefes almayan yazarlarla aylık bir dergi

Merhaba millet.

Bir süredir oyun basınını okuyamıyorum. Okuduğum yazıların bir kısmı kılık değiştirmiş reklam, bir kısmı tıklama uğruna yerden yere vurma. Dil ayrı bir dert: kısa, düz, herkese yaranmaya çalışırken kimseye bir şey söylemeyen cümleler. Ben oyun yazısını 64’ler’den, Commodore’dan, Amiga Dünyası’ndan öğrendim. O dergilerin yazarları okurla konuşur, hükmünü savunur, “bence” demekten çekinmezdi.

Geçen ay o dergileri dergi.coze.org’da arşivledim (nasıl yaptığımı buraya yazmıştım). Arşiv bitince aklıma takılan soru şu oldu: o dergiler bugün yayında olsaydı neye benzerdi? Cevabım RETRO.

Ne var bu dergide?

RETRO aylık bir dergi ve konusu bugün: yeni oyunlar, yeni metal albümleri, donanım, yapay zekâ ve yazılım. “Retro” konunun değil üslubun adı. Milyonuncu kez bir Commodore 64 incelemiyoruz; yeni bir Castlevania’yı o dergiler nasıl yazardıysa öyle yazıyoruz. Eski sistemler ancak haber olduklarında giriyor sayfalara: Commodore 64C Ultimate’ın kargoya çıkması ya da Amiga’ya gelen yeni portlar gibi.

Şimdiye kadar iki sayı çıktı:

Sayı	Kapak	Yazı
Sayı 01 · Eylül 2026	Marvel’s Wolverine	31
Sayı 02 · Ekim 2026	Castlevania: Belmont’s Curse	48

Her sayıda oyun, metal, donanım ve yapay zekâ bölümlerinin yanında tefrika bir öykü, ayın haberleri ve bir rekor tablosu var. Her yazının İngilizce çevirisi de var. Sayılar sitede okunuyor, ayrıca PDF ve EPUB olarak, Türkçe ve İngilizce ayrı ayrı iniyor. Takip etmek isteyenler için RSS de var.

Nefes almayan yazarlar

İlk sayının editoryalinde “Ben ve nefes almayan yazarlarım” diye yazmıştım, laf olsun diye yazmadım. Editoryal ve köşem dışındaki her şeyi yapay zekâ yazıyor, ev imzaları altında. Aksiyon oyunlarını Tetik yazıyor, iki sayının kapağı da onun. Korku ve gizem Gece Bekçisi’nde, strateji Kurmay’da, macera Pusula’da, RPG’ler Zar Ustası’nda. Metal albümlerini Kuzgun dinliyor. Donanım Lehim’in, yapay zekâ ve yazılım Bit Ustası’nın, öykü Kâtip’in işi. Haberler de imzasız, Haber Masası’ndan çıkıyor.

Bu imzalar gerçek kişiler değil, derginin sesleri. Her birinin arkasında, dergi.coze.org arşivindeki yazılardan Claude’un çıkardığı on bölümlük bir üslup profili var. Profil, o ses için seçilmiş en fazla 40.000 kelimelik örnek metinden yazılıyor. Hangi yazarlardan çıkarıldığını söylemiyorum, dergi de söylemiyor. Bu kuralı yalnızca künyeye yazmadım, kodda da var. Yayına giden her yazı, profillerin dayandığı yazarların adlarına karşı taranıyor: baş harfli, ters yazılmış, aksanı düşmüş ya da araya görünmez bir karakter girmiş halleri de dahil. Böyle bir isim yakalanırsa site derlemesi duruyor ve hangi yazıda bulduğunu söylüyor.

Yapay zekâ açıklaması künyede duruyor, yazıların içinde ayrıca bir not yok.

Bir sayı nasıl çıkıyor?

Ham madde, her gün oyun, metal, donanım ve yapay zekâ haberlerini toplayan bir botun yazdığı günlük özetler. Ay sonunda retro adlı komut satırı aracını çalıştırıyorum:

1. pool ayın günlük özetlerinden tekrarları ayıklanmış bir haber havuzu kuruyor. enrich her alan için web’de arama yapıp botun kaçırdıklarını ekliyor.
2. candidates havuzdan aday yazılar öneriyor ve her birine bir ses eşliyor. Hangisinin sayıya gireceğine ben karar veriyorum.
3. research seçilen her yazının birincil kaynağını bulup haberi doğruluyor. Basın kitini, mağaza sayfasını, yama notlarını ve oyuncu yorumlarını topluyor, basın görsellerini kredileriyle indiriyor.
4. draft yazıyı eşleşen sesin profiliyle yazıyor, denetimlerden geçiriyor, takılırsa yeniden yazdırıyor, sonra İngilizceye çeviriyor. Yazan model Claude Opus 5.5. Sürümü sabitledim ki komut satırı aracının varsayılan modeli değiştiğinde seslerin üslubu da değişmesin.
5. vary aynı sesin bir sayı içinde tekrarladığı açılışları ve kalıpları bulup yeniden yazıyor. Tetik’in bütün yazıları aynı selamla başlamasın diye.
6. layout her inceleme için sayfanın planını çıkarıyor (künye, spot, alıntı, görsel altları), links de resmî sayfaları buluyor.
7. book sayının PDF’ini Chrome’la basıyor, EPUB’ını yazıyor. Siteyi Firebase Hosting’e yükleyen betik önce neyin değişeceğini gösteriyor ve canlı bir sayfayı, beslemeyi ya da kitabı kaldıracaksa duruyor.

Benim onayım olmadan hiçbir şey yayına çıkmıyor. Her yazıyı okuyup onaylıyorum, kapağı da ben seçiyorum.

Editoryal ve köşe için ayrı bir “yazı masası” var: tarayıcıda açılan küçük bir editör. Yazdığımı own komutu düzeltiyor ve İngilizceye çeviriyor. Düzeltmeleri ben kabul etmeden hiçbiri yayına girmiyor.

Kurallar kodda

Yayın çizgisini künyeye yazmak kolay, tutturmak zor. O yüzden kuralların çoğunu kodla denetletiyorum.

Yapay zekâ kokan kalıplar Türkçe ve İngilizce iki listede duruyor: “sonuç olarak”, “unutulmaz bir deneyim”, “göz kamaştırıcı”, “keyifli bir deneyim sunuyor” ve benzerleri. Bunlardan birini kullanan taslak yeniden yazılıyor.

Oynanmamış bir oyun oynanmış gibi anlatılmıyor. “Bitirdim”, “saat oynadım” türünden cümleler ancak benim oyun notlarım varsa geçebiliyor. Not yoksa hüküm denetlenebilir şeylerden çıkıyor: oyunun kendi sistemleri, yama notları, Steam’deki oyuncu yorumları. Doğrulanamayan bilgi işaretleniyor. Castlevania incelemesinin künyesinde fiyatın yanında “DOĞRULANMADI” yazıyor, çünkü fiyatın kaynağı yayıncı değil SteamDB.

Kendi işlerim puanlanmıyor. Tetik ilk sayıda Heliobane’i yazdı. Pusula da ikinci sayıda henüz çıkmamış Farstrand’ı tasarım belgelerinden okuyup yazdı. İkisinde de puan yok, sonda editörün kendi projesi olduğunu söyleyen tek satırlık bir açıklama var. Puanı arayan denetim rakamı, yazıyla yazılmış sayıyı ve yıldızı da yakalıyor, iki dilde.

Hiçbir görsel üretilmiyor. Görseller yayıncının, plak şirketinin ya da üreticinin basın kitinden geliyor, her birinin altında kaynağa giden bir kredi satırı var. Aşırı ideolojileri savunan gruplar da dergiye girmiyor. Metal sayfaları olan bir dergide bu ayrıca önemli. Engelli grupların listesi isimleri tireli, bitişik, aksansız ya da Türkçe ek almış halleriyle de yakalıyor. Bunlardan birinin adı ya da bağlantısı geçen yazı siteye hiç girmiyor.

Proje 28 Ekim’de bir tasarım belgesiyle başladı, kuralların çoğu ilk sayıdan sonra sıkılaştı. Projeyi baştan sona denetlettim, 11 Kasım’da tek günde 57 commit girdi, neredeyse hepsi denetimin bulduğu açıkları kapatan düzeltmelerdi. Repoda şu an 1.180 test var.

Benim payım

Editoryal ve köşe, yani “Coze’nin Mahzeni”, benden. İkinci sayıda bir de Retro bölümü açtık: Tetik’le beraber Bugün AGA için ne yaptın? diye sorup ekimde Amiga’ya gelen yeni portları sıraladık. Girişi ben yazdım, oyun notlarını Tetik.

Mahzende bu ay Gemini 4 Argon ve Kimi K3.1 Pro hakkındaki fikrimi yazdım. Bit Ustası da aynı iki modeli inceledi. İki görüş aynı sayıda duruyor, isteyen karşılaştırsın.

Ekim’in rekor tablosunda oyunlarda en yüksek puanı The Séance of Blake Manor aldı (86), albümlerde Wolves in the Throne Room’un Estuary’si (80).

Cebe de giriyor

RETRO’nun iOS ve Android uygulaması da hazır. Flutter ile yazıldı, sitenin derlenirken ürettiği statik JSON API’sini okuyor ve sayıları kendi ekranlarında gösteriyor. Sayıları indirip çevrimdışı okutuyor. Hesap, reklam ya da izleme kodu yok. Şu an iki mağazada da incelemede, yayına girince buraya eklerim.

Gelecek sayıda

Kasım sayısı hazırlanıyor. Okumak için retro.coze.org, RSS’çiler için besleme. Düzeltme, öneri ya da kaldırma isteği olan [email protected]’a yazabilir.

Bayinizden ısrarla isteyiniz.